planeta

La Marseillaise, page Mesclum, 2 novembre 1995

Encuei que tòrni legir aquest article de 1995, 23 ans ja, realisi enca' mièlhs lo poder visionari de Montalbán, que sei profecias, ailàs, son mai que mai d'actualitat ! - 28 Setembre de 2018.

 " Montalbán l’Estancaire

Montalbán - Aperçus de la planète des Singes. Pamphlet. Seuil, octobre 1995.

Vaquí un obratge que pica fòrt. Indispensable. D’aqueu libre que fau legir e faire legir.

Trobaretz pas aicí un l’esquichum, que li levariá sa complexitat e sei nuanças. Simplament un rebat de sa tonicitat. D’autant que veniáu de me bracar Furet, m’avetz comprès. Veniáu tanben de legir çò que disiá Montalban dau film de Ken Loach dins L’Huma.

Se presenta plus Manuel Vásquez Montalbán, que de Barcelona a tocat l’universau. Aquel òme pròba lo moviment en caminar. E de sa plaça de grand mestierau de la pluma, poèta, romancier, jornalista, respònd a la question : en de que servan encuèi leis intellectuaus ? Mercenàris de la democracia professionalisada, propagandistas dau poder ? O actors de la democracia participativa, criticas, au nom de sei sabèrs, de l’egemonia ideologica de l’òrdre novèu ?

De qué fau faire ? Es mòrt lo modèl sovietic, de sei defauts, mai tanben de la terrible pression dau capitalisme. Un còp amorçat lo lume que l’èst nos remandava, lume naissut de la realitat nòstra, aicí siam, despoderats, despossedats de nòstrei amiras. E censament faudriá expiar l’espèr d’un en-avans democratic, d’una istòria que desliura, en benesissent la societa libéralò-capitalista ? Faudriá oblidar que de’n pertot, meme mont’es pas estat fòrt, lo moviment communista afortiguèt lei conquistas socialas e donèt vam à l’istòria ? De nòstra experiencia istorica, faudriá conclure qu’es pas possible d’aguer alencòp un partit de combat e de governament ? Ata segur.

Conservators, o sociaus-democratas ailàs, coma fan per nos colhonar aquelei que nos governan (au nom de l’interès generau ben entendut, e non pas d’una classa sociala) ? Jògan entre se. S’apielan de sabers economics, legislatius, etc. que passan dessus la testa dau paure monde. Manejan sei organisacions de politics professionaus. Contratrolan la “Comunicacion”. Exhiban sei “Chamans” e sei “Princes charmants”. Entre doas eleccions (onte la sobeiranetat populara deu apielar l’estrategia capitalista), se garçan de ton vejaire : te presentan un produch-marketing, justificat de sondatges. Gès de concepcion de l’istòria, de teoria naissuda de la realitat. Ren qu’una politica que mantèn un comportament sociau, un sistèma sociò-economic presentat coma sols legitimas. Meme se lo ridèu estraçat mòstra l’immoralitat fonsa dau poder que sèrve aquèu sistèma. Escafan, aquèu sistèma e sei “Goros” de la pluma e dei mediàs, la Memòria e l’Istòria, per de qué totei doas pòrtan lei encausas de l’injustícia e dau desòrdre actuaus. Gès de passat, gès d’utopia. Ren que lo present, veritat unica e mercat unica. L’Ordre Novèu Internacionau. Senon, chantage a la catastròfa. Escafan de fatalitat, d’O.N.G e de caritat lo fàcia a fàcia dau Nord et dau Sud, e en cò nòstre, aqueu dei paures e dei cataus.

Lassitge democratic, pojada deis integrisme religiós, e subretot ersa neò-fascista : L’ireparable per Euròpa es pas encara advengut, mai es pròchi. E aicí siam au quichar de la clau. Fau d’urgéncia tornar elaborar l’idèa de progrès, e bastir un projèct novèu, un imaginari novèu, emancipators. La crida de Montalbán, sensa illusions mai optimista, lucida mai frenissenta, nos i buta e nos i ajuda.

Renat MERLE "